otchłań

czy zdołasz poznać otchłań
te gwiazdozbiory milczenia na dnie oka?
Z najdalszych przypuszczeń
musisz upleść sznur
związać echo
i iść
samotność zniszczy ci piersi
i choć z dna labiryntu
będziesz wołał
- Nadaremnie!
- Nadaremnie!
musisz znaleźć najmniejszy skrawek błękitu
bo tylko w ten sposób
będziesz mógł
zrozumieć otchłań

***

znowu dodajesz
alfabet smutku do łez gorzkich
loty ciche sny wyblakłe
to twój cały majątek
jeszcze przeżegnasz się
i zasmucisz
jak cierń wschodzący kroplą rosy

Miłość z fin siècle’u

wymyśliłem Cię nocą
w nieznanej konstelacji
i na strzępie papieru
tam wołanie twoje
przy nim zapomniałem o świecie
i stała się chwila nieskończoności
zbyt wielka abyśmy ją mogli pomieścić
w naszych sercach i umysłach
Więc to jeszcze szczęście?
ten ból obnoszony
po sennych ulicach mojego miasta
gdzie klasztor Dom Starców
i wszystkie wiosny zakwitają
Z twoim uśmiechem trzeba się urodzić
gdy na niebie jutrzenka
a droga moja w góry
bliżej ptaków
i na wspomnienie łez otartych
w Edenie gdzie romantyzm z końca epoki
przybiera formę miłości cierpliwej
i tylko Bogu smutno
że wytworzył ten układ iskrzący
na próbę charakteru
co jeszcze nie połamany
na pieśń
o początku i końcu

***

Moje małe smutki 
I łzy i westchnienia
Jakie nimi ogarnąć
Świat co imię zmienia
W jakie konfiguracje
W jakie zbiory myśli
Poukładać to wszystko
Co się we śnie nie wyśni
Jaką czasu kruszyną
Jaką bezwietrzną ciszą
Zwierzętom i ptakom powiedzieć
I pomnikom co słyszą
Jaką muzyką zieleń
A jaką biel sławić
Jaką się zamyśleć jaką się zastawić
Jaką chryzelefantyną
Grecję uczcić cała
Bo „callos kay agatos”
Znaczy doskonałość
Jakie słowa znaleźć
Aby wystarczyło
I na chwałę Bożą
I na ziemską miłość
Tak wiele różnych pytań
I odpowiedzi wiele

Wzięte z modlitwy

Są kultury stare
I są zadziwienia
Jest stałość w doskonałości
I świat co się zmienia
Czy z trudów herkulejskich
Czy z modlitwy natchnienia
Zamknięte wieko wspomnień
Najwięcej w nim mówienia
Moc cisz nieodgadnionych
Z gminu czy ze szlachty
Zna wszystkie ludzkie serca
I dobroć i konszachty
I obdziela i oddziela
To jest Prawo Stworzyciela
Co kto orze co kto sieje
Wiatr zapyli deszcz podleje
To są me pisania plany
Chcę przerobić świat szalony
Aby chleba było dość
Żeby w więzieniu ziemi nieba wolność nosić
I aby cichym powiewem 
Chlebem łączyć ziemię z niebem
By wierni chleba zjadacze
Wiedzieli czym świat cieszy się
Czym płacze
A to moje pisanie
Modlitwa przeniesiona
A kto mnie do pisania natchnął?
- iskra Boża – Ikona
By siebie światu przysporzyć
Trzeba umrzeć
Aby ożyć

***

Nim uśpi mnie zmierzch wieczorny
Nim zorza budzić będzie
Znowu chcę być nigdzie
Znowu chcę być wszędzie
Jakieś jesienie zimy
Piękne jak malowane
Ktoś zamyka furtkę
Aby otworzyć bramę
A ktoś się zamknął w sobie
I honorowo czeka
Zapomniał że świat nic nie wart
Gdy się zapomni człowieka

***

Jeśli ktoś wspomni moje imię
Czy nikły uśmiech ono wzbudzi
Niech wie, że żyję dla słowa
Niech wie, że umieram dla ludzi
Jeśli już będę po tamtej stronie świec i niepokory
Wiedzcie żem był gorącego serca
I że z miłości jestem chory
A jeśli ksiądz mój wiersz przeczyta
I wplecie moją myśl w homilię
Na całą wieczność mi to starczy
Bo nikt i wszyscy moje imię

***

Z niebios dalekich głos słyszę
Głos ten mym patronem
To ja dla słowa się urodziłem
I dla słowa skonam
Bo pośród cisz ogromnych
I tak samo w burzach
Żyję dla głosu i słowa
Co niebo i czoło rozchmurza
Jacyś dawni poeci
Zlatują w wiersza światy
Dla nich me serce kołacze
I dla chwili pisania skrzydlatej
Z niebios dalekich głos słyszę
W nim rodzę się i umieram
I kocham  ten głos ponad wszystko
W nim moja żywa litera

Śnieżynka

Ten wiersz cicho się pisze
Czy wspomnisz go zapamiętasz?
Śnieżynka jedna maleńka
I zimowy cmentarz
Wiele śnieżynek na świecie
Tobie ta jedna została
Na bezpowrotność życia
Niepowtarzalna i mała
O śnieżynce dziś piszę
Taki jest życia bieg
„marność nad marnościami”
I topniejący śnieg

Cisza

Cisza we mnie wezbrała
A cisz znam ci dużo
Tych nawet co siebie nie znają
Nie wiedzą czy rządzą czy służą
Nie sztuka bawić się słowem
Rymy pisać gładkie
Lecz sztuka w męstwie milczenia
Widzieć wieczności zadatki
Trzeba człowiecze sprawy
Długo ważyć w sobie
Aż się przesilą w słowo
Myśl znajdą nie ku ozdobie
Myśli ludzkie są różne
Raz jak krzyk ptaka przed świtem
Raz jak mgła w sadzie wiosennym
Marzeniem cichym spowitym
Świat dzisiaj woli rządzić
A prosić nie umie
A ja ciszę zbieram
Raz w samotności raz w tłumie…

***

Bo ty jesteś szczebiot ptaków
I kwiecie i listowie
I komplement z gwiazdy najdalszej
Który noc opowie
A noc to przecież poezja
I chwile ukochane
Kiedy Gałczyńskim jesteś trochę
A trochę Leśmianem
Jesteś też trochę ciszą
Na instrument dęty
I echem z dalekiej wyspy
W tym wierszu zaklętym
Jesteś książką kochaną
I markownikiem pocztowym
I wiesz że nie wszystko jest wszystkim
Jak mówi ksiądz znajomy
A księdza to na Księżycu
Nawet można spotkać
Kiedy się w noc gwiaździstą
Błąkasz po opłotkach
Ale zostawmy Księżycowi
To co księżycowe
Przecież jest noc i poezja
Pisana od serca i głowy

***

Jest taka wyspa cudowna
Na mapie zapomnianej
Polecieć tam można tylko
Latającym dywanem
Tam mieszkają bliźniaki
Wesołe basałyki
Każdy inny z nich trochę
I innej słucha muzyki
Kastor i Polidentes
One się nazywają
Te niepodobne bliźniaki
Żywią się papają
Papaja to drzewo chlebowe
Afrykańskim melonem zwane
Kto chce skosztować niech leci
Latającym dywanem
Polidentes to geniusz
Kastor lubił średniaczył
Cenił zdrowy rozsądek
Nie chciał świata naprawiać ani przeinaczać
Geniusz Polidentesa zaś
Na tym polegał między innymi
Że mógł się wcielać w największych
Którzy chodzili po ziemi
W dziedzinie sztuki nauki
I jaka by tam nie była
Wnosił coś zawsze nowego
Nowe odkrywał prawidła
W filozofii jednym wskazał gestem
Wątpię więc myślę i bywam
A jak nie bywam też jestem
Lecz kiedy –Eureka- krzyknął Archimedes
Wiadomo było, że będę byłem i znów jestem
W malarstwie na przykład
Jakże można inaczej
Monie Lizie Leonarda da Vinci
Wąsy domalować raczył
Bywał również Szekspirem
Może i Hamletem
Stawiał światu pytania
I wzdychał –niestety-
Nawet Napoleonowi
Temu Bonaparte
Tłumaczył, że jego wiktorie
Niewiele są warte
Swego Kastora Poidentes
Cenił sobie szalenie
Często go pytał –czy geniusz
To zdroworozsądkowe stwierdzenie?

gorzki ogień

poezja – choć ciągle pod górę
pytania nie zdiagnozowane
które ból jedynie
do opamiętania przywołuje
wiersz wyobcowany
bo bez rymu
kazanie w kościele
fiołkowe i przypomina
niemowlęctwo
czytam lekturę powszechną co dla łez
tylko oczy ochrania
patrzących sercem a więc
prawdziwie
choć brzmienie niedoskonałe
bo piękno nie kształtem miłości jest
ale pielęgnowaniem
rany
i ognia gorzkiego

Ryszard Duch - olej na płótnie -

Nie mogłem przyjść

nie mogłem przyjść
miałem wiele cisz do spełnienia
tak nieudane są oczekiwania
świat się ciągle obraca

logika wzrostu jest jeszcze prawdą
(mam nadzieję że nie zgubioną ostatecznie)
myślałem o przetrwaniu
oby było najliczniejsze

nie mogłem przyjść

Bizancjum

to bizantyjska mozaika
z niedopowiedzeń złożona
są tam mity wodzowie
i bizantyjska ikona
ileż tam kolorów
ileż tam wibracji
tam cały wszechświat zaklęty
w duchu konstelacji
trudno świętych wymieniać
bo tam modlitwa płynie
i choć to tylko powierzchnia
czujesz ją w duszy głębinie
to największa pochwała
człowieczego losu
migocze inkantacja
jak głos dodany do głosu
to jest wielkość bizancjum
jak najstarsze dzwony
i świat sztuki tak wysoki
jak najniższe ukłony

miłość poznaje się po uśmiechu

miłość poznaje się po uśmiechu
ona rozlewa się szeroko
w rysunku zamaszystym
w spojrzeniu dookoła
w pejzażu tego lata
w skomleniu psa
- Bo widzi pani kiedy prawdziwy mężczyzna
pokocha gwiazdozbiory nostalgicznych dali
to nie grzeszy
albo kiedy malarz pokocha czerń i fiolet
kiedy naczynie poezji bliskie jest przelania
kiedy wszystko jest nic
kiedy nigdy znaczy zawsze
- Bo widzi pani miłość jest prosta
jak meandry życia
jak łożysko rzeki
jak włócznia Norwidowa
czy jednorożec z Arras
jak trud istnienia
- miłość przychodzi 
wtedy kiedy się niczego nie pragnie
każda chwila jest niespodzianką
dla takich chwil umierają gwiazdy i kolory
dla takich chwil rodzą się komety
z ucieczki barw i zapachów powstaje
przedmiot
najzwyklejsze są świadectwem obłędu
rozumieją to nieliczni i rozdają bez rachuby
to nieważne którą klasą podróżował Gandhi
ale ważne że zawsze się uśmiechał
miłość poznaje się po uśmiechu

***

Najstraszniejsze w tym co nas czeka
to przeszłość, która jest w nas
Zdarte kartki kalendarza
powtórzą tożsamość liryczną
z dalekiego echa czasu
Albowiem czas jest jedyną tożsamością
w zagubieniu fenomenologów
Oni bumerangi myśli znajdują w rocznicach
kiedy otworzono im żywe serca
Wszystko cokolwiek robili
nie wymagało przymiotnika „prawdziwy”
Albowiem prawdziwe po prostu jest
To czas absolutny poezji
Pragnąłeś być bliżej czystego cierpienia
a byłeś dalej
Otwierałeś milczące trumny czasu
a było ich nieskończenie mało
aż zrozumiałeś
że przybliża cię to – co cię oddala

Pani Jadwiga

Pamięci Jadwigi Budzisz-Buynowskiej 
- malarki kwidzyńskiej

Zabierz jej zęby
nie będzie się śmiała
zabierz jej oczy
nie będzie widziała
więć ten strzęp ciała
to jeszcze człowiek
ona jeszcze czuje
gada
choć do siebie
(pewnie dba o dobre towarzystwo)
papierem wyciera
kąciki ust
bezzębna
a jednak posila się dobrym słowem
i dobre słowo rozdaje
i maluje
choć prawie ślepa
jedno oko wystarczy
aby oddać wszystkie wymiary
wieczności
bo Dom Opieki Społecznej
to wieczność
młodość to konie
cienka porcelana i mąż znany artysta
salon
później przesłuchania przez gestapo
za polskość
i przez UB za niemieckość
teraz gada do siebie
i jednym okoiem patrzy
jak przez mgłę
- Pan jeszcze przyjdzie do mnie, prawda?
Zabierz jej zęby
nie będzie się śmiała
zabierz jej oczy
nie będzie widziała
jakość

***

Weź tę nitkę wczorajszą
I niegdysiejszy wzór wyszyj
Nie dedykuj go nikomu
Może być wszystkich i niczyj
Niech będzie jak ten wiersz
Niech będzie jak dzień spełniony
Niech w nim będą rozmowy
Niech w nim będą ukłony
Niech będzie uroczyście
Niech będzie zielono i biało
Niech będzie jak w tym wierszu
Cząstka jakaś i całość
I niech będzie Ariadna
Niech będzie Ariadna
Niech będzie całe życie
Co zabłyśnie i zgaśnie
Ja po nitce do kłębka
Zawsze dojdę jakoś 
Bo wiem kto ceni ilość
A kto dba o jakość

na wieczną rzeczy pamiątkę...

kto kogo wymyśla?

mityczne malarstwo

mityczne przeżycia

tysiączne przebudzenia

milionowe zaśnięcia

równina sprzed wieków

na horyzoncie góry

pierwszy płatek śniegu

na szybie mojego pokoju

wpisany w naszą miłość

uśmiechem bezkrwistym

powitany

powściągliwą namiętnością

tak gorące są te płatki śniegu

każą pamiętać

o lemieszach książkach rzekach płynących

płatki zawirowały – muzykują w powietrzu

to twoje dotyki

błagalne sprzed lat

to miłość zaledwie

w wysmukłym kielichu poezji

zahartowana w przeciwnościach

pogodzona

tylko zechcieć Rzymu i Krymu

owsa i ryżu

w naczyniach codzienności

ta sama modlitwa

najciszej woła

na święta kościelne

rocznice przeczute

na wieczną rzeczy pamiątkę...

***

wiersz najciszej próbuje dotknąć bieli

bo słowo można toczyć

tylko pod górę

pejzaż za oknem podobnieje

a szary śnieg

pada wciąż

na ten sam

kopiec

***

dłonie Dürera
serce modlitwy
kto tak składa
architekturę rąk starca
w ekstazie oczekiwań
co
za zieloną monstrancją przyrody
czego tchnienie dotyka
co jeszcze może być dopełnieniem
którego nie nazywają
najwyżej zawieszone
błękity

Hymn

„…jeszcze Polska nie zginęła…”

Jeszcze nas trochę zostało

Choć umieramy za dużo

I żyjemy za mało

Jeszcze nuta polskiego błękitu

Jeszcze za śpiew kurpiowski

Jeszcze stajemy na baczność

„…z ziemi włoskiej do Polski…”

Nie damy się zjeść rozpaczy

Choć podzielone dziś zdania

Jeszcze się serca skrzykną

„…dla Ojczyzny ratowania…”

Polska Jagiellonów i Piastów

Ta święta i amarantowa

„…nas przemoc obca nie weźmie…”

Do nieba pójdą te słowa

***

tysiąc złotych Midasów

otwiera drzwi jesieni

kto przeliczy

kolory liści

na których

późny Rembrandt

znajdował

swój uśmiech

w zagubionej linii rysunku

w zagubionej linii rysunku

budzą się pory roku

- to nazywanie zagubień

kiedy odległe jest przy mnie

jak – wiersz

jak – proza

niedookreślenia cykliczne

wymawiać trzeba

wiatr

powietrze

pozasłowia obrotów mijają

jak wszystkie dobre intencje

obroty obroty

wiosna

lato

jesień

zima

w zagubionej linii rysunku

Przemilczenia

Są takie przemilczenia

Na jesienne wieczory

Gdy cały świat obojętny

A tyś z miłości chory

Lekarstwa łykasz w porcjach

Rozmawiasz o czymkolwiek

I ciągle zadajesz pytania

Jaki współczesny jest człowiek?

Komputer mailowanie

Telefoniczna komórka

A ty wiersz prosty piszesz

Na skraju swego biurka

Nie chcesz podzielnej uwagi

Nie chcesz loterii układów

Starczą ci proste rymy

Do książkowego składu

Są takie przemilczenia

Jak liście jesienne na drzewie

I pochylenia nad wierszem

Czy wie świat o tym czy nie wiem?

Serce na temblaku

Znów noszę serce na temblaku

Znowu się radzę gwiazd zodiaku

Znowu wspominam coś ze snu

Znów jestem wszędzie a nie tu

Więc nie szukajcie mnie w tym wierszu

Lecz w błyskawicy i chmur nadejściu

Ten błysk przez wieki wołać będzie

Że jestem tu wcale nie wszędzie

Choć nieraz ciężko żyć na Ziemi

Gdzie gadułami są wszyscy niemi

Gdzie stare grzechy nowe winy

Nie z obiektywnej zawsze przyczyny

Kiedyś wyproszę wprost u Słońca

Okoliczności łagodzące

By serca wasze zdjąć z temblaka

O to się modlę o to błagam

Do taty

Wypiłbym z tobą tato

Po naparstku miodówki

Pomilczał popatrzył

Połamał się słówkiem

Przegryzł jakimś pierniczkiem

Bez aluzji głębokich

I zobaczył w twych oczach

Świat życia szeroki

Lubiłeś literaturę

Polowanie na temat

Ale ty przecież umarłeś

Ciebie przy mnie nie ma

Więc do licha z miodówką

Z piernikiem do syta

Może ty w siódmym niebie

To co ja piszę czytasz

poezja umiera biało

poezja umiera biało

zostawia pozostałym złudzenie materii

odchodzi bezsłownie

zasłuchana w śpiew

z dalekich archipelagów

Jest białą kartką

nie krzyczy

i nie żali się

podobna do cieni w Hiroszimie

i stert włosów w Oświęcimiu

samotnie odwiedza cmentarz

stoi przy grobach

patrzy na świeżo wykopany dół

myśli o kierowaniu bronią nuklearną

ze stacji przy orbicie

staje się coraz bardziej podobna

do westchnień z Apokalipsy

tak mało rozumie

męczy się dociekliwością

dręczy troską

rzadko usiłuje się zbliżyć

poraniona bólem współczesnym

poznała co daremne

straciła znaczenie

ze szlaku białej wędrówki

patrzy na mądrość ludową i pozory

timbrem ciszy się staje

poezja umiera biało

czemu?

czemu wolności najwięcej w więzieniach

            normalności w szpitalach

                        psychiatrycznych

czemu w cząstkach najwięcej całości

czemu kolorów tęczy należy szukać

w czerni i bieli

czemu smutek nie podzielony na

            modlitwę błagalną

                        i sen

czemu rzemiosło koślawych liter

            chce konkurować z opanowaniem

                        przestrzeni międzygwiezdnej

cóż wart jest nasiąknięty bólem

            wiersz – to pisanie za wdowi grosz

            cięższe niż wszystkie

            żyły srebra

***

Nie uciekaj wbrew rzekom

One nie zostawiają wiadomości

Ani w zakolach ani na prostych

Raczej przebieraj w gestach

Ludzi którzy odeszli

I z którymi dzisiaj łamiesz się milczeniem

Bez lęku myśl o śmierci nakładającej ostatnią maskę

Nie bój się

Twoi przodkowie polegli abyś mógł to pisać

Dźwigasz w sobie ciężki kamień z błędnych snów

Nie lękaj się

Jeszcze nie wszystkie brzaski i zachody słońca

Zostały osaczone przez fałszywą mitologię pieniądza i koszmary senne

***

Została po moim ojcu

żelazna porcja wspomnień

i menażka łez

też i ordery, które nie ubiegały się o dobrze płatne etaty

niespełnienia ich pragnień i krwi

choć tyle lat minęło latają

nad Polską orłami wędrownymi i przednimi

przysiadają na skałach jak znaki z zaświatów

niosą w sobie tysięczne zawołania zapiekłej krzywdy

niepogodzenia innego niż na monetach

popatrzymy w niebo któregoś

pogodnego dnia i uśmiechniemy się do nich

Życie i śmierć

Nowa fraza się budzi

I myśl do bólu rozpięta

Z jednej strony życie

Z drugiej strony cmentarz

Czy życia, czy cmentarza

ja jestem dłużnikiem?

Czy jestem losu wybrańcem

Czy człowiekiem – nikim?

Pamiętam ciszę cmentarza

I na balu orkiestrę

Jedno mnie ucieszyło

A nad drugim westchnę

Ciągle życie i śmierć spotykam

Na granicy wąskiej

Czy to szarfa pogrzebna?

Czy balowa wstążka?

Gwiazdy

Kogo z kim dziś gwiazdy złączą?

Komu prześlą myśl kojącą?

Komu spokój cichy dadzą?

Dokąd wiersz mój poprowadzą?

Czy dzieciństwo czy wiek stary

Czy też z tarczą czy na tarczy

Czy to w tańcu czy w modlitwie

Gwiazdy wiedzą to najciszej

I z najdalszej mgławicy marzeń

Przesyłają światło – rysy matczynej twarzy

Kawałek kredy

Trzeba się urodzić

do wszystkich chwil umierania

świat jeden – planeta jedyna i nieodwracalna

Cóż dam wam oprócz serca

rośliny w owoce obfite

wodzące mnie na pokuszenie?

Nie umiem czytać waszych przeznaczeń – ptaki

i choć staram się myśleć o was najciszej jak tylko potrafię

- i wierzę, że wy też tak o mnie myślicie

cóż może ten wiersz, który nigdy

nie będzie mapą waszych przelotów

i choć to pisanie

jak serce węża dba zawsze

o dobre towarzystwo

jest jak oścień mój

wraz z tym wierszem spisany na straty.

Ocalcie proszę

maleńki kawałek kredy

to dla was wyjście ze wszystkich szkół

do wieczystej tożsamości.

Do tego, że trzeba się urodzić

i wiedzieć, że poza logiką nie tylko obłęd

ale i litery zielone – tęcza wśród burzy

i wśród zapomnianego

Wieczny i Biały Ptak pamięci

***

Znów słowa uparcie nawlekam

Od człowieka do człowieka

Znowu wychodzę od intencji

Znowu historii zbroja chrzęści

Znowu pokochać chcę nielubiane

Znowu w znajomą pukam bramę

Znowu rozmowy jakieś strzępy

Znowu rycerski duch nieulękły

Dla was spisuję słowa proste

Jak międzyludzkie błękitne mosty

***

Są takie słowa stare

I zapomniane gesty

I nie wiesz czy wiersz się pisze?

Czy listowie szeleści?

Jakaś fraza ulotna

W pamięci się budzi

I już ksiądz Jan Twardowski

„…śpieszy się kochać ludzi…”

Czy poezja jest sztuką?

Czy to zwyczajne rzemiosło?

Nie sprzeczajmy się o pióro gołębia

Piszmy zwyczajnie prosto

Serce najlepiej dyktuje

Jakie pisać słowa

Od zaszczytów pieniędzy mu bliższa

Inteligencja obiegowa

Ja wybieram coś dla was

Czy ktoś mnie wybiera?

Modlę się by wróciła

Niebieskości era

Świat dziś żąda

Nie umie prosić o lazury

A wiemy gdzie się zbierają

Ciemne burzowe chmury

Uczmy się czytać ciągle

Znaki rzeczywistości

Serca często pytajmy

Wie mądrze i najprościej